© carlo valentini 2009

Castello di Santa Severa (VT)
FIORI DI MAREMMA
La zona circostante il castello risulta frequentata a partire almeno dal IV millennio a.C., come documentano i ritrovamenti avvenuti nel corso degli scavi a cura della Sovrintendenza Archeologica nel 1956. Già nell’età del bronzo un piccolo insediamento era situato a sud del castello in prossimità del mare, a breve distanza da una sorgente perenne di acqua dolce, probabilmente punto di riferimento per i naviganti dell’epoca. Recenti esplorazioni subacquee condotte nello specchio d’acqua antistante il castello hanno rilevato a circa 4 m di profondità, la presenza di un paleoalveo fluviale e i resti di strutture scavate nel banco roccioso naturale, riferibili ad insediamenti risalenti forse agli inizi del II millennio a.C.
La probabile continuità di vita nel luogo dell’antica colonia romana in epoca alto-medievale (VII-IX sec. d.C.) condusse alla formazione del Castellum Sanctae Saverae, noto in documenti dell’XI secolo come proprietà dell’ Abbazia di Farfa (1068).
Intorno alla torre cilindrica, oggi detta Torre Saracena, posta a controllo del porto e del litorale nel XII secolo, si sviluppa il castello e il relativo borgo (Civitas Sanctae Severae).
Per tutto il medioevo e gran parte dell’epoca moderna sopravvive l’approdo di Santa Severa, ridotto al porto-canale antistante il castello, con funzioni anche doganali in relazione, ad esempio al transito del minerale ferroso proveniente dall’isola d’Elba.
Nel XIII secolo ai Farfensi successero i monaci cassinesi di San Paolo (1203), la famiglia dei Tiniosi, quindi i monaci Eremiti Agostiniani (1290). Nel XIV secolo il castello risulta feudo della potente famiglia dei Venturini. In epoca rinascimentale il borgo di Santa Severa costituisce di fatto un’unicità economico-produttiva autosufficiente con attività marittime, agricole e zootecniche molto sviluppate: una grande azienda direttamente controllata dalla chiesa di Roma.
Tre successivi ampliamenti della cerchia muraria, nel XIV, XVI e XVIII secolo, testimoniano le varie fasi di crescita dell’insediamento che comunque arrivò ad occupare soltanto un quarto dell’area urbana della città romana di Pyrgi.
Attraverso complesse vicende e passaggi di proprietà del castello, a partire almeno dal 1482, ha fatto parte dei possedimenti dell’Ospedale del Santo Spirito fino al 1980.

santa_severa006 santa_severa009
santa_severa006
santa_severa009
santa_severa018 santa_severa019
santa_severa018
santa_severa019
santa_severa020 santa_severa025
santa_severa020
santa_severa025
santa_severa029 santa_severa032
santa_severa029
santa_severa032
santa_severa034 santa_severa036
santa_severa034
santa_severa036
santa_severa040 santa_severa044
santa_severa040
santa_severa044
santa_severa047 santa_severa053
santa_severa047
santa_severa053
santa_severa056 santa_severa057
santa_severa056
santa_severa057
santa_severa061 santa_severa062
santa_severa061
santa_severa062
santa_severa063 santa_severa071
santa_severa063
santa_severa071
santa_severa073 santa_severa075
santa_severa073
santa_severa075
santa_severa077 santa_severa081
santa_severa077
santa_severa081
santa_severa088 santa_severa094
santa_severa088
santa_severa094
santa_severa095 santa_severa098
santa_severa095
santa_severa098
santa_severa100 santa_severa103
santa_severa100
santa_severa103
santa_severa105 santa_severa106
santa_severa105
santa_severa106
santa_severa107 santa_severa108
santa_severa107
santa_severa108
santa_severa110 santa_severa111
santa_severa110
santa_severa111
santa_severa112 santa_severa114
santa_severa112
santa_severa114
santa_severa116 santa_severa117
santa_severa116
santa_severa117
santa_severa119 santa_severa121
santa_severa119
santa_severa121
santa_severa123 santa_severa127
santa_severa123
santa_severa127
santa_severa129 santa_severa131
santa_severa129
santa_severa131
santa_severa133 santa_severa135
santa_severa133
santa_severa135
santa_severa139 santa_severa140
santa_severa139
santa_severa140
santa_severa141 santa_severa143
santa_severa141
santa_severa143
santa_severa144 santa_severa146
santa_severa144
santa_severa146
santa_severa148 santa_severa150
santa_severa148
santa_severa150
santa_severa152 santa_severa154
santa_severa152
santa_severa154
santa_severa156 santa_severa158
santa_severa156
santa_severa158
santa_severa159 santa_severa161
santa_severa159
santa_severa161
santa_severa164 santa_severa165
santa_severa164
santa_severa165
santa_severa167 santa_severa169
santa_severa167
santa_severa169
santa_severa172 santa_severa176
santa_severa172
santa_severa176
santa_severa178 santa_severa179
santa_severa178
santa_severa179
santa_severa180 santa_severa181
santa_severa180
santa_severa181
santa_severa182 santa_severa183
santa_severa182
santa_severa183
santa_severa184 santa_severa187
santa_severa184
santa_severa187
santa_severa188 santa_severa194
santa_severa188
santa_severa194
santa_severa195 santa_severa196
santa_severa195
santa_severa196
santa_severa190 santa_severa189
santa_severa190
santa_severa189
santa_severa197 santa_severa198
santa_severa197
santa_severa198
santa_severa199 santa_severa200
santa_severa199
santa_severa200
santa_severa201 santa_severa202
santa_severa201
santa_severa202
santa_severa203 santa_severa204
santa_severa203
santa_severa204
santa_severa205 santa_severa206
santa_severa205
santa_severa206
santa_severa207 santa_severa208
santa_severa207
santa_severa208
santa_severa209 santa_severa210
santa_severa209
santa_severa210
santa_severa211 santa_severa212
santa_severa211
santa_severa212
santa_severa213 santa_severa214
santa_severa213
santa_severa214
santa_severa216 santa_severa218
santa_severa216
santa_severa218
santa_severa219 santa_severa220
santa_severa219
santa_severa220
santa_severa223 santa_severa225
santa_severa223
santa_severa225
santa_severa228 santa_severa231
santa_severa228
santa_severa231
santa_severa232 santa_severa233
santa_severa232
santa_severa233
santa_severa236 santa_severa237
santa_severa236
santa_severa237
santa_severa241 santa_severa242
santa_severa241
santa_severa242
santa_severa244 santa_severa245
santa_severa244
santa_severa245
santa_severa247 santa_severa248
santa_severa247
santa_severa248
santa_severa249 santa_severa252
santa_severa249
santa_severa252
santa_severa253 santa_severa255
santa_severa253
santa_severa255
santa_severa256 santa_severa259
santa_severa256
santa_severa259
santa_severa268 santa_severa271
santa_severa268
santa_severa271
santa_severa272 santa_severa273
santa_severa272
santa_severa273
santa_severa274 santa_severa278
santa_severa274
santa_severa278
santa_severa279 santa_severa280
santa_severa279
santa_severa280
santa_severa282 santa_severa285
santa_severa282
santa_severa285
santa_severa287 santa_severa288
santa_severa287
santa_severa288
santa_severa289 santa_severa290
santa_severa289
santa_severa290
santa_severa291 santa_severa294
santa_severa291
santa_severa294
santa_severa297 santa_severa016
santa_severa297
santa_severa016

Castello di Santa Severa (VT)
FIORI DI MAREMMA

© carlo valentini 2009